Avustralya hükümetinin çocukların sosyal ağ kullanımını engellemeye yönelik girişimi ilk başta pek ciddiye alınmamıştı. Geçtiğimiz Aralık ayında yürürlüğe girdikten sonra hemen her ülke için bir şablona dönüştü. Düzenleme kapsamında 16 yaşın altındaki Avustralya vatandaşlarının Twitter, Facebook, Instagram gibi tüm hizmetlere erişimi yasaklandı. Bu kapsamdaki 5 milyon hesap kapatıldı, yenilerinin açılması da engellendi. Düzenleme ebeveyn iznine de tabi değil. Yani anne-baba izin verse bile platformlar bu yaş grubunu kabul edemiyor.

Bu gelişmenin ardından Avrupa ülkelerinin tamamına yakını benzer yasaları meclise taşımaya başladı. Birçoğunda yürürlüğe girdi. Malezya, Endonezya ve Hindistan gibi dev Asya pazarları da aynı yolu takip ediyor. (Türkiye de benzer bir çalışma yürütüyor.)

Bu yasaların tamamı yaş kontrolü sorumluluğunu platformlara yüklüyor. Milyonlarca dolara varan yaptırım tehdidindeki şirketler ise kişisel verilere erişim kısıtlamaları sebebiyle çözüm üretmekte zorlanıyor. Kullanılan en yaygın teknik, yeni üye olacaklar için anlık fotoğraf ve video kaydı alıp, yapay zeka desteğiyle yaş tespiti yapmak. İlk başta gayet iyi çalışan bu teknik, kısa sürede azimli sosyal ağ tutkunları tarafından aşıldı. Bazı gerçekçi yüz maskeleriyle algoritmaları geçebildiğini fark edenler, maske satışlarını patlattı. Hatta şimdiden sadece bu amaca yönelik maskeler satan yüzlerce e-ticaret sitesi kuruldu.

Avustralya hükümeti bu hafta vites yükselterek 18 yaşından küçüklerin porno sitelere erişimini de yasak kapsamına aldı. Bu da yeni bir kedi-fare oyunu başlattı. Apptopia verilerine göre düzenlemenin yürürlüğe girdiği 8 Mart tarihinde ülkedeki VPN satışları üçe katladı. En çok indirilen 10 uygulamanın 3’ü, ülke değiştirerek bu engeli aşmayı sağlayan VPN hizmetleri oldu.

Muhtemelen bir sonraki adım, VPN hizmetlerine yönelik yaş kısıtlaması olacak.

(13 Mart 2026 tarihli Oksijen gazetesi yazım.)